شنبه ۲۹ شهريور ۱۳۹۳
 
  

ورود به صندوق پست الکترونیکی پارسا
 
شرح مقاله
پرینت با تصویر
 
پرینت بدون تصویر
 

عنوان مقاله : بازی؛ افزایش مهارتهای کودک، نه وقت گذرانی
مولف مقاله : سرکار خانم اسماعیلی و سرکار خانم ابراهیمی
منبع مقاله : تالیفی
دفعات بازدید : 4412
تاريخ مقاله : ۱۳۹۰/۱۲/۲۲
محتوی :  
 

بازی؛ افزایش مهارت های کودک، نه وقت گذرانی 

چکیده
در گذشته تصور می شد بازی، صرفاً فعالیتی است که به منظور وقت گذرانی و گاهاً لذت بردن کودکان، مورد استفاده آنهاست و هیچ فایده دیگری از آن حاصل نمی شود. اما، امروزه استفاده از بازی در زمینه درمان و آموزش به کودکان گسترش یافته است و این امر به دلیل آن است که بازی به عنوان یک فعالیت لذتبخش برای کودکان بهترین ابزار برای برقراری ارتباط و ایجاد تغییر در رفتار آنها می باشد.
علاوه بر استفاده های هدفدار از بازی، فرایند بازی کودکان در جمع همسالان خود و یا به همراه بزرگترها، فواید بسیاری نظیر تسهیل رشد شناختی، اجتماعی، عاطفی و جسمی کودکان دارد.
والدین و مربیان می بایست به اهمیت بازی و فواید آن در کودکان آشنا بوده و به منظور برقراری ارتباط مؤثر با کودکان و آموزش موضوعات مختلف فردی و اجتماعی به آنها، از این ابزرا نیرومند بهره ببرند.

 

مقدمه

بازی یکی از بخش های طبیعی دوران کودکی است و فعالیتی است که صرفاً برای لذت بردن انجام می شود و انگیزه پنهانی ندارد. بازی خواسته خود کودک است، کودکان برای خودشان بازی می کنند و توقع جریمه شدن یا پاداش هایی چون شکلات، توجیه یا پول را ندارند. بزرگتر ها تمایل دارند بازی را یک فعالیت نه چندان مهم در نظر بگیرند. اما بازی در رشد اجتماعی و شخصیتی کودک اثر بسزایی دارد و این اثر در تمام طول زندگی ادامه می یابد.
بازی توانایی های کودک را به کار می اندازد و خلاقیت را به همراه می آورد. در خلال بازی، کودک بیشتر از حواس خود استفاده می‌کند و این عمل سبب تقویت حواس او می‌گردد. در خلال بازیهای گروهی، کودکان انعطاف‌پذیری، نوبت گرفتن و اجتماعی شدن را آغاز می‌کنند و رضایت خود را تا گرفتن نتیجه به تأخیر می‌اندازند و استقامت و انتظار کشیدن را در خود تقویت می‌کنند.
كودكان در گرو بازی شجاعت، راستگویی، تصمیم‌گیری و نوآوری کسب کرده و این امر در نهایت به تقویت شالوده حیاتی آنان می‌انجامد. بازی جزئی از زندگی کودک و از ضروریات مسلم رشد اوست که با تولد آغاز می شود. بازی برای کودک یک فعالیت طبیعی و منطبق بر فطرت اوست و سبب رشد همه جانبه ی او می شود. کودک از بازی لذت می برد و انرژی بی پایانی برای انجام دادن آن دارد. از طریق بازی کودک نحوه زندگی در جامعه را می آموزد و برای بزرگسالی آماده می شود. اگر کودکی را در موقع بازی کردن مشاهده کنیم، خواهیم دید که چگونه امکان استفاده از وسایل گوناگون را آزمایش می کند و از ترکیب آنها، موارد استفاده جدیدی را پیدا می کند. کودکی که قطعات مکعب شکل را سر هم می کند، خانه می سازد و خراب می کند، قطار درست می کند یا با قطعه چوبی اسب سواری می کند، سخت مشغول شناختن محیط و کسب اطلاعاتی در مورد آن است ( بابا جان، 1377 ). کودک با بازی زندگی می کند، از بازی لذت می برد و ضمن آن مهارتهای جدیدی کسب می کند. او از طریق بازی، علاوه بر رشد، اعتماد به نفس و آشنایی با محیط، حدود توانایی های خویش را می شناسد و سعی در رفع کمبود های خویش می کند ( سیف و دیگران، 1385 ).
 
سیر تحول بازی
بازی کردن یک الگوی تحولی دارد. نوزادان خیلی با کودکان دیگر درگیری ندارند. نوزادان و اطفال به هر چیزی فقط چند ثانیه توجه می کنند. این عدم دل مشغولی، اولین مرحله بازی است. در این مرحله، نوزاد بدن خود را نوازش می کند، با دستهای خود بازی می کند یا یک عروسک پشمی را بغل می کند. کودکان بعدها در نخستین سال زندگی خود با اسباب بازی ها بازی می کنند، آنها را به در و دیوار می کوبند یا پرت می کنند. آنها اصولاً به کشف و بررسی ویژگی های اسباب بازی ها می پردازند و کاری به بچه های اطراف خود ندارند. کودکان در این سن بازی های ساده ای مانند دالی موشه را نیز انجام می دهند ولی طرف مقابل در این بازی اصولاً برای آنها یک اسباب بازی است و اثری از ارتباط متقابل دیده نمی شود (سیف و دیگران، 1385).
تنها بازی کردن یا بازی مستقل مخصوص خردسالان است و در دومین سال زندگی و در واقع در طول دوران کودکی ادامه می یابد. اما یک نوع بازی اجتماعی تر، بازی ناظر است که در این مرحله، کودکان با علاقه زیادی دیگران را مشاهده می کنند و در مورد کارهای آنان سوالات زیادی می پرسند. اما نمی توانند به دیگران ملحق شوند و از صحنه بیرون می مانند. در نتیجه دنبال همراهی دیگران هستند ولی با آنها تعاملی ندارند.
کودکان پس از دو سالگی به جمع همسالا ن خود می پیوندند. دو ساله ها درگیر بازی موازی می شوند. آنها در این مرحله در حضور کودکان دیگر بازی می کنند ولی همرا ه با آنها بازی نمی کنند. کودکان در این مقطع به معنای واقعی کلمه با یکدیگر تعامل و همکاری ندارند؛ یعنی اگر یکی از دو کودک، محل بازی را ترک کند، کودک دیگر بی هیچ مشکلی به بازی خود ادامه می دهد. بازی موازی در طول مقطع پیش دبستانی دیده می شود، اما به تدریج کاهش می یابد. این نوع بازی در واقع شکل اولیه رفتار بازی در دو ساله ها و سه ساله ها است.
اما تعامل با دیگران در مقطع پیش دبستانی بروز می نماید. برای مثال کودک می تواند با خودش، پدر و مادر و کودکان همسن و سالش بازی کند. پیش دبستانی ها بازی مشارکتی هم انجام می دهند؛ یعنی فعالانه با هم تعامل برقرا می کنند و با یکدیگر تبادل نظر، گفتگو و بازی می کنند، هر چند دوره های این گونه بازی ها کم و کوتاه است. البته در این زمینه یک نوع جهش دیده می شود و کودکان برای مدتی طولانی و به طور مستمر با دیگران تعامل برقرار نمی کنند. بخش قابل توجهی از بازی کودکان پیش دبستانی شامل تمرین فیزیکی مهارتهایی است که بر آنها تسلط یافته اند یا در حال تسلط یافتن برآنها هستند.
کودکان در آغاز بخش پایانی دوره پیش دبستانی تا اواسط دوره کودکی عملاً با یکدیگر بازی توأم با همکاری انجام می دهند. در این بازی ها گروه کم و بیش منسجمی از کودکان، بازی خاصی را با یکدیگر انجام می دهند که غالباً یکی دو کودک آن را رهبری می کنند. کودکان می توانند در این بازی نقش های خاصی را ایفا کنند و درک پخته تری از نقش خود در گروه بیابند. این بازی ها غالباً دستورات و قواعد مشخصی دارند. برخی از کودکان نقش رهبر را بازی می کنند و به دیگران نقش می دهند. در این گروه ها گاهی سرکشی و نافرمانی هم دیده می شود ولی کودکان به یکدیگر نیاز دارند. هر چه کودکان بزرگتر می شوند بازی های اجتماعی را بیشتر انجام می دهند، توانایی تمرکز آنها افزایش می یابد و بدین ترتیب قادر می شوند تعاملات طولانی تری با یکدیگر داشته باشند ( کاپلان ، 2000، ترجمه ی فیروز بخت، 1386 ).

جدول 1 (سیر تحولی بازی)

نوع بازی

فعالیت ها

محدوده سنی

بازی بدون دل مشغولی

بغل کردن حیوانات پر شده با پشم : این بازی اصولا حسی- حرکتی است؛ کشف خصوصیات اشیاء

یک سالگی

تنها بازی کردن

بازی کردن با خود

ادامه می یابد

بازی ناظر

تماشای دیگران، تقلید از کودکان اطراف، عدم مشارکت

در اواخر یک سالگی و دو سالگی

بازی موازی

بازی در مجاورت با دیگران اما نه با آنان

دو سالگی و سه سالگی

بازی نمایشی

ایفای نقش های مختلف و استفاده از قوه تجسم

در دو سالگی شروع می شود و در اوایل کودکی افزایش می یابد

بازی مشارکتی

بازی با دیگران بدون ادامه دادن به تعاملات

سه سالگی و چهار سالگی

بازی توأم با همکاری

ادامه دادن تعاملات، ایفای نقش های مختلف و بازی راحت تر در آن نقش ها

پنج سالگی وشش سالگی


فواید بازی
اهميت استفاده از بازي در رشد همه جانبه كودكان تا حدي است كه از ديرباز مورد توجه بزرگان تعليم و تربيت نظير افلاطون، ارسطو، روسو، خواجه نصير الدين طوسي و امام محمد غزالي بوده است. دانشمندان معاصر نظير مونته سوري ، فروبل و دكرولي با صراحت بيشتري به اهميت بازي اشاره كرده اند و حتي برخي استفاده از بازي را به عنوان عمده ترين وسيله آموزش كودكان براي يادگيري موضوعات مختلف مورد تأكيد قرار داده اند ( مهجور، 1386 ).
والدین ظاهراً از نقش مهم بازی در رشد کودکان غافلند. فواید جسمی بازی از همه مشهورتر است. کودکان با این طرف و آن طرف پرت کردن توپ، عضلات خود را تمرین می دهند و دست و چشم خود را هماهنگ می کنند. بازی، غالباً شامل فعالیت ماهیچه ای می شود که نقشی حیاتی در رشد جسمی دارد. کودکان با تمرین و تکرار مهارتهای جدید خود، قوت ساختارهای زیست شناختی خود را بالا می برند و فرصت های جدیدی برای یادگیری های بعدی فراهم می آورند.
بازی از لحاظ روانی – اجتماعی زمینه ای برای تمرین مهارتهای اجتماعی است. بازی فرصتی به کودکان می دهد تا سلطه و رهبری را تجربه کنند و راه و رسم تبادل قدرت، فضا و نظر را بیاموزند. کودکان در هنگام بازی می توانند احساسات خود را بیان و مسائل را حل کرده و از این طریق رفتارهای پرخاشگرانه خود را مهار کنند ( هامبورگ ، 1994 ). بازی همچنین کودکان را تشویق می کند نقطه نظرات دیگران را در نظر بگیرند، کمتر خود محور باشند و مهارتهای کلامی را فرا بگیرند ( لستر و روزل ، 2010 ). به طور کلی بازی در رشد کودک نقش های متفاوتی بر عهده دارد که در اینجا به برخی از آنها اشاره می کنیم:
1. بازی: کوله باری از تحریکات شناختی. بازی به کودک اجازه می دهد که در زمینه های حسی - حرکتی به کشف هایی دست یابد. مثلاً، کودک بزرگی و شکل، بلندی و کوتاهی، سفتی و نرمی، صافی و زبری و ویژگی های دیگر را کشف می کند. او دستکاری می کند، طبقه بندی می کند، الگو می دهد، جور می کند و اندازه می گیرد. وقتی او می سازد و بعد خراب می کند، به ویژگی های اشیا پی می برد و مفاهیم مربوط به توده، ارتفاع، حجم و بافت را کسب می کند.
2. بازی: عامل رشد اجتماعی. بازی موجب می شود که کودک خود را به عنوان یک عامل فعال در محیط به حساب آورد و نه شخصی که فقط واکنش نشان می دهد. در خانواده و مدرسه معمولاً از کودکان می خواهند که از الگوهای رفتاری تعیین شده پیروی کند. اما در دنیای بازی، کودک می تواند شرایط بازی را دلخواهانه طوری شکل دهد که هرگونه فعالیتی متناسب با سنین مختلف در آن داشته باشد.
کودکان در جریان بازی احساسات همسالان خود را از طریق به اشتراک گذاشتن وسایل خود با آنها درک می کنند و از طریق اجرای نقشهای مختلف با نیازها و آرزوهای دیگران ارتباط بر قرار می کنند. آنها در جریان بازی برای تصاحب فضا و یا نقش و ابزرا خاصی در بازی به صورت واقعی و طبیعی با دیدگاههای دیگران آشنا می شوند ( ایزنبرگ و جالونگو ، 2012 ).
علاوه بر این، بازی به تمرین نقش ها در کودکان و هویت یابی آنها نیز، کمک می کند.
- تمرین نقش ها : کودک در نقش های پدر، مادر، دکتر، بیمار، فروشنده، مدرسه، معلم، شاگرد و غیره بازی می کند.. کودک به کمک بازی های سازمان یافته یاد می گیرد که نوبت را رعایت کند و فعالیت های خود را در ارتباط با فعالیت های فرد دیگری انجام دهد.
- ساخت هویت: بازی موجب می شود که کودک از خود بیرون بیاید و خود را از دید دیگران نگاه کند. بدین ترتیب، کودک به خویشتن پنداری خود شکل می دهد( وندرزندن، 1996، ترجمه گنجی، 1383 ).
در بررسی فواید اجتماعی بازی برای کودکان، می توان به تأثیر مثبت آن بر تعیین جایگاه اجتماعی کودک و کمک به برقراری رابطه با او، ایجاد رفتار مطلوب و خاموش سازی رفتار نامطلوب ( خدایی خیاوی، 1380 )، کاهش پرخاشگری کودکان ( اولاند ، 2002 )، رشد مهارتهاي اجتماعي ( گلندون ، 2005 ) و مشاركت فعال دانش آموزان در كلاس ( اخواست و همكاران، 1388 ) اشاره نمود.
3. بازی: تسهیل در رشد عاطفی. بازی نیاز به برتری جویی را ارضا می کند و موجب ابراز احساسات، عواطف، ترسها، تردید ها، مهر و محبت، خشم و کینه و نگرانی ها می شود، همچنین تمایل به جنگجویی و ستیزه جویی را کم می کند و برون ریزی عواطف کودک را افزایش می دهد. كودكان غالباً احساسات و هيجانات خود را از طريق بازي نشان مي دهند ( ويك استروم ، 2005 ).
ابراز احساسات کودکان از طریق بازی به چند طریق صورت می گیرد :
- تنظیم موقعیت بازی مطابق با شرایط روحی خود : به عنوان نمونه کودکی که از تاریکی می ترسد، بازی خود را طوری تنظیم می کند که تاریکی و شب در آن وجود نداشته باشد.
- جبران : در این فرایند کودکان، وضعیتی را که در دنیای واقعی برای آنها ممنوع است، در دنیای بازی خود شکل می دهند. به عنوان نمونه کودکان در بازی های خود، در صبحانه بستنی می خورند، در حالیکه در زندگی واقعی چنین اجازه ای را ندارند.
- کنترل فشارهای روحی : کودکان به وسیله خلق مجدد تجارب ناخوشایند و ترسناک در بازی های خود، سعی در کاهش فشار روحی ناشی از آن تجربه دارند. مثلاً کودکی که در بزرگراه شاهد صحنه واقعی تصادف بوده، در بازیهای خود بارها و بارها این صحنه را به نمایش می گذارد ( ایزنبرگ و جالونگو، 2012 ).
- بازی فعالیت انعطاف پذیری است که موجب می شود کودک با ترس های خود مقابله کند؛ ترس از افراد شرور، جادوگرها، اشباح، سگها، دزدها و همین طور چیزهای دیگر. به کمک تخیل، کودک می تواند، بدون ترس با این موجودات روبرو شود و حتی آنها را از بین ببرد ( وندرزندن، 1996، ترجمه گنجی، 1383 ).
4. بازی: موثر در رشد جسمی. بازی موجب رشد هماهنگ دستگاه ها و اعضای مختلف بدن و باعث تقویت حواس کودک می شود. همچنین نیرو و انرژی بدن را به بهترین شکل ممکن مصرف می کند و موجب آگاهی کودک از توانایی های بدنی و فکری خود می شود ( وندرزندن، 1996، ترجمه گنجی، 1383؛ ساتر بای و دیگران ، 2000 ).
5. بازی: عامل رشد خلاقیت. خلاقیت در فرایند رشد و یادگیری کودکان، نقش مهمی را ایفا می کند. فروید معتقد است که خیلی از کودکان در جریان بازی مثل یک نویسنده خلاق عمل می کنند، زیرا آنها در جریان بازی دنیایی را می سازند که مختص خود آنهاست یا اینکه اشیاء و افراد دنیای واقعی را به طریقی که برای آنها خوشایند است، سازماندهی مجدد می کنند. در واقع، می توان گفت نویسندگان خلاق مثل کودکان عمل می کنند. آنها در جریان نویسندگی دنیای فانتزی را خلق می کنند که با دامنه گسترده ای از احساسات آنها در ارتباط است (ایزنبرگ و جالونگو، 2012).
این نکته قابل تأمل است که بازی و تفکر خلاق هر دو با رشد تفکر کودک ارتباط دارند زیرا، هر دو فعالیت مبتنی بر استفاده از نمادها هستند. تحقیقات نشان داده که وقتی بچه ها از تخیل خود در بازی استفاده می کنند، خلاقیت آنها رشد کرده تکالیف مدرسه خود را بهتر انجام می دهند، ضمن اینکه استفاده از رویکرد حل مسأله در جریان یادگیری افزایش می یابد (همان منبع).
 
تفاوت های جنسیتی در بازی
تفاوت های جنسیتی در بازی از همان ابتدا نمایان است. پسرها پرخاشگرترند و بیشتر شلوغ بازی می کنند ( پلیگرینی و اسمیت ، 1998 ). این تفاوت ها در تمام فرهنگ های دنیا دیده می شوند. در حدود 8 – 7 سالگی، تفاوت های جنسیتی آشکارتر می شود، پسران بیشتر تمایل دارند با همدیگر بازی کنند و این در دختران نیز به چشم می خورد. پسرها به جای بازی با دخترها بیشتر آنها را آزار می دهند و سعی در مسخره کردن آنها دارند. همچنین اگر پسری با گروهی از دخترها بازی کند، پسرهای دیگر او را مسخره می کنند. از طرفی دخترها در تعاملات خویش، یکدیگر را بیشتر تقویت می کنند. دخترها در بازی هایشان بیشتر از پسرها به دنبال سازماندهی کردن بازی و گذاشتن قاعده و قانون هستند، همچنین دخترها برای قوانین بازی جر و بحث می کنند، اما بندرت برای قانع کردن یکدیگر به روش های فیزیکی متوسل می شوند. در مقابل، پسرها خشن تر بازی می کنند، البته نکته قابل توجه این است که گرچه بازی پسرها خشن تر است اما آنها در جریان بازی نه عصبانی به نظر می رسند و نه یکدیگر را مجروح می کنند، بلکه فقط بازی آنها با دخترها تفاوت دارد.
باید توجه داشته باشیم که اگرچه عده ای می گویند پسرها از لحاظ زیست شناختی مستعد این جریان هستند ولی تبیین های دیگری هم مطرح شده است، چون در برخی جوامع از پسرها انتظار می رود پرخاشگرتر باشند و آنها پرخاشگرتر می شوند. بنابراین، احتمال وجود یک استعداد زیست شناختی لزوماً نقش مهم یادگیری را رد نمی کند ( لنسفورد و پارکر ، 1998 ).
بازی هایی که پسرها انتخاب می کنند و به آن علاقه دارند عبارت است از؛ استفاده از ابزار ها، تیر اندازی، بادبادک بازی، دوچرخه سواری، کشتی، فوتبال، ماشین بازی، دویدن و.... . بازی های مورد علاقه دختران نیز عبارت است از ؛ عروسک بازی، خاله بازی، تشکیل کلاس درس، خیاطی، فروشندگی، معما بازی و... (وندرزندن، 1996، ترجمه ی گنجی، 1383 ).

شلوغ بازی و تفاوت آن با پرخاشگری
یکی از بازی های کودکان که بزرگترها دل خوشی از آن ندارند، شلوغ بازی است. در این نوع بازی، بچه ها رفتارهایی از این قبیل انجام می دهند: دعوا کردن، دنبال کردن، کشتی گرفتن و هل دادن. مقدار بازی هایی از این نوع، از اوایل کودکی تا اواسط کودکی سیر صعودی دارد و در 11 سالگی به اوج خود می رسد و سپس تا حد زیادی کاهش می یابد. پسرها بیشتر از دخترها شلوغ بازی می کنند. بزرگترها چون معمولاً می ترسند کسی مجروح شود جلوی این بازی ها را می گیرند. آنها از این می ترسند که واقعاً بچه ها با هم دعوا یا به رفتارهای ضد اجتماعی و پرخاشگرانه عادت کنند، در حالیکه والدین باید بدانند که تمامی این روفتارها لازمه رشد کودکان است ( پلیگرینی و اسمیت، 1998 ).
در مقایسه با نقاشی کردن، احتمال اینکه کسی در هنگام شلوغ بازی مجروح شود بیشتر است، ولی شلوغ بازی با پرخاشگری فرق دارد. در شلوغ بازی اثری از بگومگو نیست، در حالی که در پرخاشگری بگومگو و مشاجره به خصوص بر سر وسایل و متعلقات به وفور دیده می شود. کودکان در شلوغ بازی نقشهای خود را عوض می کنند، در حالی که در پرخاشگری چنین نیست. کودکان در پایان شلوغ بازی از هم جدا نمی شوند و از یکدیگر عصبانی نیستند، اما در پرخاشگری، شرایط بر عکس است.
روانشناسان معتقدند پدر و مادرها باید بیش از پیش شلوغ بازی کودکان را تحمل کنند. به نظر برخی از صاحبنظران، شلوغ بازی در کنار تمرین مهارتهای فیزیکی می تواند مهارتها و قابلیت های اجتماعی کودکان را افزایش دهد. همچنین بین شلوغ بازی و حل مسائل اجتماعی، شهرت و مهارتهای لازم برای مذاکره نیز رابطه هست ( هامفیر و اسمیت ، 1987 ).
کودکان پرخاشگر و غیر پرخاشگر به یک اندازه شلوغ بازی می کنند، اما وقتی کودکان غیر پرخاشگر، شلوغ بازی می کنند کار به پرخاشگری کشیده نمی شود، در حالی که در مورد کودکان پرخاشگر قضیه برعکس است. کودکان پرخاشگر مهارتهای اجتماعی لازم برای شناخت محدوده های شلوغ بازی را ندارند و در عین حال، ممکن است شلوغ بازی را تحریک تلقی کرده و متقابلاً پرخاشگری کنند ( همان منبع ).
بازی در مدرسه
در ايران، با وجود پيشرفتهايي که در سالهاي اخير در زمينه هاي مختلف آموزش و پرورش از جمله؛ آموزش همگاني،‌ افزايش امكانات و فضاهاي آموزشي و ... صورت پذيرفته اما، در زمينه مسائل رفتاري و ارتباطي دانش آموزان فعاليت چشمگيري صورت نگرفته است. علاوه بر این، اغلب معلمان و مربیان اعتقادی به استفاده از روشهای بازی محور در کلاس درس ندارند و معتقدند استفاده از این روشها منجر به بروز هرج و مرج و بی نظمی در کلاس می شود. در حالیکه نتایج پژوهشهای گذشته، اثر بخشی استفاده از بازی را در زمینه های مختلف آموزشی – بالأخص آموزش مهارتهای اجتماعی – به کودکان مورد تأیید قرار می دهد.
از مهمترين فعاليتهاي گروهي در مدرسه كه مي توان در قالب آنها الگوهاي ارتباطي مناسب را به دانش آموزان آموزش داد، انجام فعاليتهاي سرگرم كننده و استفاده از انواع بازیها است. هدف مشترک در بازی، تصمیم گیری مشترک، انجام کار دسته جمعی و تعاون، مورد پذيرش جمع قرار گرفتن، کسب نقش های مختلف و به دست آوردن موقعیت اجتماعی خاص، از ویژگیهای بازی است که استفاده از آن را به منظور آموزش مفاهیم اجتماعی به کودکان و نوجوانان مناسب می سازد ( علي نوروزي، 1386). به همین سبب امروزه، استفاده از بازی در مدارس به منظور حل مشکلات رفتاری دانش آموزان گسترش زیادی یافته است. در برخی از کشورهای پیشرفته و از جمله سراسر ایالات متحده، مشاوران از مداخلات مبتنی بر بازی در مواردی نظیر برقراری ارتباط با دانش آموزان، کمک به آنها جهت ایجاد دامنه گسترده ای از مهارت ها، بهبود سازگاری در محیط کلاس و مدرسه، بهبود روابط با همسالان، جلوگیری از زورگویی و پرخاشگری و مشکلات جدی دیگر در مدرسه ، از بین بردن موانع رفتاری و هیجانی یادگیری استفاده می کنند (ون فیلت ، 2001 ).

توصیه هایی برای والدین:
1-به كودك حق انتخاب نوع بازي داده شود.
2. در انتخاب نوع بازی به سن و جنس و توانایی های فرزندمان توجه کنیم.
3- به بازی کودکان اهمیت دهیم زیرا زندگی آن ها در بازی شکل واقعی به خود می گیرد.
4. از محدود کردن کودک در هنگام بازی بپرهیزیم و برای خاتمه بازی از امر و نهی کردن جداً خودداری کنیم.
5. از وارد شدن به محیط بازی کودکان تا حد امکان بپرهیزیم.
6. مراقب باشیم که محیط بازی موجب آسیب جسمی، فکری و یا روانی کودک نشود.
7. در هر بازي سعي شود اصول و قوانيني حساب شده به كودك آموخته شود كه به عنوان ضوابط و اصول زندگي به حساب آيند.
8. بازي بايد حالت طبيعي داشته باشد نه تصنعي زيرا در آن صورت كودك آن را براي خود دشوار و سنگين خواهد دانست.
9. هر چه بیشتر با کودک بازی کنید، بیشتر یاد می گیرد که چگونه با دیگران رفتار کند.
10. بهتر است هنگامی که کودکان مشغول بازی هستند در فرایند بازی آنها دخالت نکنیم، اما در صورت نزاع و درگیری می توانیم قوانین بازی را به آنها یادآوری کنیم.
 
نتيجه گيري
با توجه به اهميت بازي در رشد شخصيت و درمان مشكلات عاطفي، رواني و اجتماعي كودكان به اين نتيجه مي رسيم كه كودكان سخت به بازي نياز دارند و ضرورت ارضاء اين نياز، حتمي به نظر مي رسد. در اعلاميه جهاني حقوق كودكان كه از سوي سازمان ملل متحد تنظيم يافته است و نيز اعلاميه حقوق رواني كودك كه از سوي انجمن بين المللي و روان شناسي آموزشگاهي به تصويب رسيد، حق استفاده از فرصتهاي كامل براي بازي، تفريح و تخيل آزاد از جمله حقوق مسلم كودكان شناخته شده است. بنابراين براي ارضای نيازها بر تمام والدین واجب است تا ضمن تدارك امكانات بازي براي كودكانشان خود نيز در بازي آنها شركت داشته باشند. ساعات زیادی را که کودکان صرف بازی می کنند نمی توان به هیچ وجه تلف شده تلقی نمود، بازی در دوران کودکی یک کار جدی است و معمولاً بازسازی یک تجربه به شیوه خود کودک و ترسیم بر اساس تصور و خلاقیت شخصی اوست. بازی یکی از نیازهای پایه ای کودک و مهم ترین و اساسی ترین فعالیت کودک به شمار می رود که در عین سرگرم کردن کودک، کارکردهای مهم دیگری را داراست که هر یک از این کارکردها به جنبه ای از زندگی کودک مربوط می شوند و او را برای زندگی بزرگسالی آماده می کنند. از این لحاظ شرایط بازی، آزادی کودک در بازی، اسباب بازی های مورد استفاده کودک و مدت زمانی که به بازی با کودک اختصاص داده می شود شایان توجه است.
بازی کردن برای کودک همان اندازه مهم است که تغذیه خوب، محبت کردن کافی و حفاظت از کودک اهمیت دارد. بسیاری از آموزش های تربیتی را می توان در خلال بازی ها به کودک ارائه داد و به راحتی کودک را در مسیر درست تربیت هدایت نمود. همچنین از خلال بازی های کودک می توان به شرایط عاطفی، احساسات و افکار کودک پی برد. بنابراین، بسیار ضروری است که والدین و مربیان به اهمیت بازی در زندگی کودک توجه داشته و شرایط مناسب را برای بازی های مناسب فراهم سازند.
کودکان در حین بازی به تمرین زندگی بزرگسالی می پردازند و کودکانی که به اندازه کافی و به درستی بازی نمی کنند از رشد ذهنی مناسب و اجتماعی کافی بی بهره خواهند بود. بنابراین به بازی کودکان اهمیت دهیم زیرا که زندگی آنها در خلال بازی، شکل واقعی به خود می گیرد.

منابع
- اخواست، آسيه؛ بهرامي، هادي؛ پورمحمدرضا تجريشي، معصومه؛ بيگلريان، اكبر ( 1388 ). تاثير بازي هاي آموزشي بر ميزان يادگيري برخي مفاهيم رياضي در دانش آموزان پسر كم توان ذهني آموزش پذيري،‌ توانبخشي، دوره 10، شماره 3.
- باباجان، مهری ( 1377 ). نقش بازی در پرورش کودکان، تهران: نشر دنیای نو.
- خدایی خیاوی، سیامک ( 1380 ). روانشناسی بازی، تبریز: انتشارات احرار.
- سیف، سوسن؛ کدیور، پروین؛ کرمی نوری، رضا؛ لطف آبادی، حسین ( 1385 ). روانشناسی رشد، تهران: انتشارات سمت.
- علي نوروزي، رضا؛ رباني، رسول ( 1386 ). نقش و بازي: تحليلي بر ديدگاه كنش متقابل نمادي در تعليم و تربيت، مجله پژوهشي علوم انساني دانشگاه اصفهان، دوره 23، شماره 2.
- کاپلان، پاول اس ( 2000 ). روانشناسی رشد، مترجم؛ مهرداد فیروز بخت،( 1386)، تهران: نشر ارسباران.
- مهجور، سيامك رضا ( 1386 ). روانشناسي بازي، چاپ سوم، شيراز: نشر ساسان.
- وندرزندن، جیمز دبلیو ( 1996 ). روانشناسی رشد، مترجم؛ حمزه گنجی، ( 1383)، تهران: نشر بعثت.


-Glendon K, Ulrich D. (2005). Using games as a teaching sterategy. Journal of Nursing Education; 44(7):338-340.

- hamburg, D.A. ( 1994 ). Today children: greting a future for a generation in crisis. New York: times book.
- hamphreys, A. P. k, and smith, p. k. (1987 ). Rough and tumble friendship and dominance in school children: evidence for continuity and change with age in middle childhood. Child development, 58, 201-203.

- Isenberg, J.P. & Jalongo, M. R. ( 2012 ). Why is Play Important? Social and Emotional Development, Physical Development, Creative Development, Available in www.education.com.


- Lansford, J.E and Parker, J.K. ( 1999 ). Children interactions in traids, development psychology, 35, 80 – 82.

- Lester, S & Russell, W ( 2010 ). Children’s Right to Play, Hague: Van Leer.

- Oland, A. )2002(. The development of pure co-occurring externalizing and internalizing symptomatology in children [dissertation]. Pittsburg: University of Pittsburg.

- Pelligrini, A.d. , and smith, P.K. ( 1998 ) physical activity play: the nature and function of a neglected aspect of play. Child development,69, 577- 588.

- Sutterby, J . A, Brown, P , Thornton, C . D ( 2000 ). The value and contribution of free play to children’s development. International Play Equipment Manufacturers Association ( IPEMA ). Available in www. Altavista.com.

- Vanfleet, R ( 2001 ). Play Counseling in schools. New York : Play Theory Press.

- Wikstrom, B. M. ( 2005 ). Communicating via expressive art: The natural medium of self-expression for hospitalized children. Pediatric nursing Journal; 31: 480-5.


این صفحه را به دوستان خود معرفی کنید
نام فرستنده
ایمیل فرستنده
ایمیل دوست خود را وارد کنید
نظرات کاربران
 
امروز : ۲۹ شهريور ۱۳۹۳
 
نام شما :
نظر شما :
ایمیل شما :
 



کدامیک از موضوعات زیر را برای آموزش مهارت عمومی رایانه کاربردی تر می دانید؟



© تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت به موسسه فرهنگی پارسا تعلق دارد.